Kościół pw. św. Anny w Krzyżanowicach

Kościół pw. św. Anny w Krzyżanowicach, położony w województwie śląskim, stanowi wartościowy przykład architektury sakralnej. Jego dzieje wiążą się z końcem XVIII wieku, gdy w latach 1791–1793 wzniesiono obecny budynek na miejscu starszego, drewnianego kościoła.

Najdawniejsze ślady istnienia parafii w Krzyżanowicach pochodzą z końca XIII wieku, kiedy została odnotowana w dokumentach arcybiskupa gnieźnieńskiego. W XV wieku pojawia się również w wykazie świętopietrza. W tym samym miejscu stała wcześniej drewniana świątynia pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, która według zapisów z 1679 roku miała 13 metrów długości i 7 metrów szerokości. Później uzupełniono ją o murowaną wieżę.

Za budową nowego, ceglanego kościoła stał ks. Peter Umlauf, który został proboszczem w 1782 roku. Roboty rozpoczęto w 1791 roku, a konsekracja świątyni odbyła się 22 października 1793 roku z rąk dziekana Johanna Szczyrby z Janowic. Nowy kościół otrzymał wezwanie św. Anny, podczas gdy wcześniejszy nosił tytuł Narodzenia Najświętszej Maryi Panny.

Pod względem stylu obiekt zalicza się do późnego baroku. Najstarszą jego częścią pozostaje wieża o cechach gotycko-renesansowych, datowana na XV lub XVI wiek. W 1860 roku podniesiono ją, a dziś ma cztery kondygnacje. We wnętrzu można zobaczyć neogotycki portal z kartuszem herbowym rodu Lichnowskich, będących fundatorami głównego ołtarza.

W 1945 roku, w czasie działań wojennych, kościół został poważnie zniszczony. Jego odbudowa przeprowadzona w latach 1947–1949 przywróciła mu dawny wygląd i znaczenie. Obok świątyni stoi klasycystyczna plebania, przebudowana w latach 1820–1826.