W lesie pomiędzy Balatonem a ul. Łużycką znajduje się miejsce, które według lokalnej legendy miało być świadkiem klęski Mongołów w 1241 r. Teraz przypomina o tym pamiątkowa tablica.
W Wodzisławiu Śląskim upamiętniono miejsce związane z najstarszą lokalną legendą o najeździe tatarskim z 1241 r. Towarzystwo Miłośników Ziemi Wodzisławskiej wspólnie z Wojewódzkim Szpitalem Chorób Płuc przygotowało tablicę pamiątkową, która została umieszczona na pompowni wody WSZP, na terenie dawnego sanatorium.
Tablica nawiązuje do przekazywanej od pokoleń opowieści o najeździe Mongołów na okolice dawnego Wodzisławia Śląskiego. Według legendy najeźdźcy mieli w 1241 r. ponieść klęskę w miejscu nazywanym Doliną Zagłady Mongołów. Tradycja lokalizuje je w pobliżu źródełka Mozgołka, określanego również jako Mongołka. Źródło zostało zidentyfikowane przez historyka Piotra Hojkę, który wraz z geodetą Jarosławem Formalewiczem prowadził także badania dotyczące lokalizacji legendarnego Grodziska Wodzisławskiego.
Miejsce związane z legendą przez lata nie było w żaden sposób oznaczone i stopniowo zacierało się w pamięci mieszkańców. Znajduje się w lesie pomiędzy Balatonem a ul. Łużycką, w rejonie Potoku Starowodzisławskiego, który wypływa z okolic Balatonu. W przeszłości w tej części dzisiejszego Wodzisławia Śląskiego znajdowało się również Grodzisko Wodzisławskie oraz prawdopodobnie osada określana jako „Stary Wodzisław”.
Historia tego miejsca była związana także z powstałą w XIX w. Basztą Rycerską. W 1867 r. Eduard Brauns, zainspirowany miejscowymi podaniami, wzniósł ją niedaleko dawnego grodu i osady. Obiekt do dziś jest jednym z elementów lokalnego krajobrazu historycznego i przypomina o zainteresowaniu przeszłością tego obszaru już w XIX w.
Sama opowieść o bitwie z Mongołami należy do lokalnej tradycji i nie jest traktowana jako potwierdzony fakt historyczny. Przez lata stała się jednak jednym z charakterystycznych elementów opowieści o dziejach Wodzisławia Śląskiego i jego okolic. To właśnie połączenie historii, tradycji i legendy stało się punktem wyjścia do działań TMZW.
Z inicjatywy TMZW przygotowano również publikację poświęconą legendzie i jej historycznemu kontekstowi. Po zidentyfikowaniu miejsca określanego jako Dolina Zagłady Mongołów Piotr Hojka rozpoczął rozmowy z dyrektorem Wojewódzkiego Szpitala Chorób Płuc Michałem Rupnikiem i sekretarz szpitala Izabelą Tomiczek w sprawie możliwości jego upamiętnienia. Dyrekcja szpitala zaakceptowała pomysł i zgodziła się na udostępnienie terenu pod tablicę.
Jak podkreśla Piotr Hojka, tego typu miejsca mogą być punktem wyjścia do zainteresowania mieszkańców lokalną historią. – Elementy takie jak ten, mimo że nawiązują tylko do legend, rozbudzają zainteresowanie regionem i naszą przeszłością. Pozwalają również najmłodszym pokoleniom zetknąć się z legendarnymi opowieściami o ziemi wodzisławskiej. Kraków ma smoka wawelskiego, Warszawa Syrenkę, Warsa i Sawę, a my przekazywaną od dawna opowieść o najeździe tatarskim. Mamy nadzieję, że mieszkańcy inaczej spojrzą na to miejsce, przypomną sobie legendę i będą zastanawiać się, ile jest w niej prawdy, a ile fantazji – mówi prezes TMZW.
TMZW planuje również rozwijać pomysł tzw. „szlaku tatarskiego”. Nad jego koncepcją pracują Piotr Hojka, Janusz Wawrzyczny i Jarosław Formalewicz. Inicjatywa ma w przyszłości pomóc w połączeniu miejsc związanych z lokalnymi podaniami i historią w trasę, która mogłaby być interesująca zarówno dla mieszkańców, jak i osób odwiedzających Wodzisław Śląski. Organizacja wydała także publikację „Między historią, tradycją i legendą ziemi wodzisławskiej”, której autorem jest Piotr Hojka. Broszurę można nabyć w siedzibie TMZW „Art. Wladislavia”.
W odsłonięciu tablicy uczestniczyli przedstawiciele TMZW, władz miasta, lokalnych organizacji i mieszkańcy. W wydarzeniu wzięli udział m.in. Piotr Hojka, przewodniczący Rady Miejskiej Mariusz Blazy, radni Adam Króliczek i Krystian Brawański, prezes Odry Wodzisław Śląski Mariusz Adamczyk, prezes GRH Piechota Mariusz Chłapek oraz fundator tablicy Marcin Antończyk.
fot. Towarzystwo Miłośników Ziemi Wodzisławskiej
oprac. /kp/
