Zwrot opakowań nie zawsze przebiega sprawnie. Ponad 100 zgłoszeń do GIOŚ

Od momentu startu systemu kaucyjnego w październiku 2025 r. do GIOŚ trafiły 104 zgłoszenia i wnioski dotyczące jego działania, a także cztery skargi odnoszące się do czynności kontrolnych prowadzonych przez wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska wobec podmiotów obsługujących system.

Jak podkreśla Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, rosnąca liczba zgłoszeń to efekt trwającego procesu przystosowywania się wszystkich uczestników nowego rozwiązania — od klientów, przez sklepy, po operatorów. Najwięcej uwag dotyczy problemów z oddawaniem opakowań. Konsumenci sygnalizują między innymi usterki automatów odbierających butelki i puszki, odmowę przyjęcia opakowań przez personel sklepów oraz brak możliwości ręcznego rozliczenia kaucji. Pojawiają się też zastrzeżenia związane z odrzucaniem bonów wystawianych przez recyklomaty, niewypłacaniem kaucji po upływie terminu ważności bonu, szybkim przepełnianiem się urządzeń, koniecznością pokazania paragonu, wypłatą zwrotu w niewłaściwej kwocie czy nieprzyjmowaniem opakowań oznaczonych symbolem kaucyjnym. Zgłaszane są również przypadki, w których wieczorny zwrot opakowań jest niemożliwy z powodu awarii recyklomatu przy jednoczesnym działaniu wyłącznie kas samoobsługowych, a także trudności z realizacją bonów wynikające z opóźnień w ich rejestracji w systemach kasowych sklepów.

– Zdecydowana większość tych sygnałów ma charakter przejściowy, incydentalny i nie powoduje zagrożenia dla środowiska. Problemy są stopniowo usuwane, dlatego należy je traktować jako tymczasowe trudności pojawiające się na etapie tworzenia i rozwijania systemu kaucyjnego – podkreśla GIOŚ.

Zgłoszenia o potrzebie interwencji trafiają do właściwych miejscowo wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska, które je analizują i sprawdzają. Jeśli potwierdzą się naruszenia przepisów, możliwe jest nałożenie administracyjnych kar pieniężnych. GIOŚ przekazał, że do tej pory nie wpłynęło żadne odwołanie od decyzji wydanych przez wojewódzkich inspektorów. Z czterech skarg dotyczących działań kontrolnych trzy uznano za niezasadne, a jedna nadal jest wyjaśniana.

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przypomina, że nad przestrzeganiem przepisów związanych z systemem kaucyjnym czuwa Inspekcja Ochrony Środowiska. Z kolei Ministerstwo Klimatu i Środowiska zachęca, by wszelkie lokalne nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu kierować do odpowiednich wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska.

System kaucyjny obowiązuje w Polsce od 1 października 2025 r. Obejmuje plastikowe butelki na napoje do 3 l oraz metalowe puszki do 1 l, a kaucja wynosi w ich przypadku 50 gr. Zwrot pieniędzy następuje po oddaniu niezgniecionego opakowania z oznaczeniem kaucyjnym i nie trzeba do tego okazywać paragonu. Od 2026 r. system objął także szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 l, dla których kaucja wynosi 1 zł, przy czym producenci wciąż mogą prowadzić własne systemy ich zbiórki.

Poza systemem pozostają jednorazowe opakowania szklane, w tym tzw. małpki. MKiŚ zapowiada analizę możliwości włączenia ich do systemu kaucyjnego, a ewentualne prace legislacyjne mają ruszyć jesienią. Jednocześnie resort zaznaczył, że obecnie nie prowadzi prac nad objęciem systemem opakowań po mleku i produktach mlecznych.

Jednym z kluczowych celów systemu kaucyjnego jest osiągnięcie wymaganych przez Unię Europejską poziomów selektywnej zbiórki opakowań po napojach, które mają wynieść 77% do 2028 r. oraz 90% od 2029 r.

Czytaj także:

Polacy zwrócili 1,6 mld opakowań. Automaty najwygodniejszą formą zwrotu butelek

Wakacje sprawdzą skuteczność systemu kaucyjnego

Zwrot butelek nie tylko w sklepach. Powstają sieci publicznych automatów

fot. magnific.com
oprac. /kp/