Tylko 23,5% pracujących Polaków podnosi kwalifikacje

Polscy pracownicy rzadziej podnoszą swoje kwalifikacje niż ich rówieśnicy w innych krajach Unii Europejskiej – wynika z raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego „Dlaczego Polacy się nie szkolą? Przyczyny niskiego poziomu uczestnictwa dorosłych w edukacji i kształceniu”. W 2024 r. jedynie 23,5%. osób pracujących w wieku 25–64 lata uczestniczyło w szkoleniach lub kursach, podczas gdy średnia unijna wyniosła 32,1%.

Według badania dwie trzecie pracujących Polaków szkoliło się wyłącznie w celu poprawy jakości wykonywanej pracy lub dostosowania się do nowych obowiązków. Zaledwie co dziesiąty uczestniczył w szkoleniach, aby zwiększyć szansę na awans lub poprawić swoją pozycję na rynku pracy.

Najczęściej wskazywaną barierą w uczeniu się dorosłych jest brak czasu – tak odpowiedziało 42% pracowników, co oznacza wzrost o 12 p.p. w ciągu dekady. Drugim problemem jest niewielkie zaangażowanie pracodawców w rozwój kadr. Tylko 11,5% firm w Polsce posiada jednostki organizacyjne odpowiedzialne za szkolenia – przy średniej unijnej wynoszącej 40,7%. Znaczenie mają również wiek, stanowisko oraz wielkość firmy – osoby zatrudnione w mikro- i małych przedsiębiorstwach mają znacznie ograniczony dostęp do kursów i warsztatów.

Kolejnym powodem jest niska świadomość potrzeb kompetencyjnych, a luki w swoich umiejętnościach częściej dostrzegają osoby, które aktywnie podnoszą kwalifikacje. W 2024 r. tylko 6% Polaków deklarowało, że chciało wziąć udział w szkoleniu, ale nie zrealizowało tej potrzeby. To jeden z najniższych wskaźników w OECD. Dodatkowo zaledwie 33% Polaków w wieku 25-65 lat ma pozytywne nastawienie do uczenia się. Najchętniej uczą się kobiety, osoby młode, dobrze wykształcone i pracujące na stanowiskach biurowych.

Nie tylko Eurostat, ale i inne badania wskazują na słabe wyniki Polski. W badaniu AES z 2022 r. uczestnictwo dorosłych w edukacji wyniosło w naszym kraju 29,4%, co plasowało nas na trzecim miejscu od końca w UE. Z kolei w analizach OECD PIAAC Polska zanotowała wynik niespełna 21%, czyli o ok. 20 p.p. poniżej średniej.

Eksperci PIE ostrzegają przed erozją jakości kapitału ludzkiego. – Nastolatkowie osiągają lepsze wyniki w międzynarodowych testach kompetencyjnych niż dorośli, również jeśli weźmie się pod uwagę tę samą kohortę wiekową. Jedną z przyczyn jest fakt, że chociaż mamy jeden z wyższych w Europie udziałów osób z wyższym wykształceniem, mamy jednocześnie jeden z najniższych wskaźników udziału osób dorosłych w szkoleniach – tłumaczy Cezary Przybył, doradca z zespołu zrównoważonego rozwoju w PIE.

OECD wskazuje pięć kluczowych filarów skutecznej polityki edukacji dorosłych: urlopy szkoleniowe, zachęty finansowe usuwające bariery kosztowe, elastyczna oferta szkoleń, wsparcie grup niedostatecznie reprezentowanych i dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy.

PIE zwraca uwagę, że zwiększenie jakości kapitału ludzkiego przekłada się na stabilniejsze zyski, większą odporność firm na kryzysy i lepszą zdolność do zatrzymywania talentów. – Przełamanie niskiego poziomu uczestnictwa osób dorosłych w szkoleniach wymaga większej świadomości i zaangażowania po stronie pracodawców. Środowisko pracy jest naturalnym i najważniejszym miejscem wspierającym ustawiczne uczenie się dorosłych. Aktywne zaangażowanie firm w rozwój kompetencji pracowników opłaca się nie tylko samym pracownikom, ale też odgrywa ważną rolę w zwiększaniu konkurencyjności przedsiębiorstw. Zwiększanie jakości kapitału ludzkiego przynosi firmom korzyści w postaci bardziej stabilnych zysków i większej odporności na kryzysy. Warto też pamiętać, że firmy inwestujące w kapitał ludzki lepiej radzą sobie z zatrzymywaniem talentów – podsumowuje Dominika Prudło, starsza analityczka z zespołu zrównoważonego rozwoju PIE.

fot. freepik.com
oprac. /kp/