System kaucyjny ruszy w październiku, ale zmiany nastąpią stopniowo

W październiku wystartuje w Polsce długo oczekiwany system kaucyjny. Celem jest zwiększenie poziomu recyklingu i ograniczenie ilości odpadów trafiających do koszy na śmieci. System ma zachęcać konsumentów do zwrotu opakowań i umożliwić ponowne ich wykorzystanie w produkcji nowych opakowań. Nie należy się jednak spodziewać natychmiastowej rewolucji na sklepowych półkach – faktyczne zmiany będą wprowadzane stopniowo, na przestrzeni tygodni, a nawet miesięcy.

Od 1 października system obejmie plastikowe butelki do 3 l i puszki metalowe do 1 l, a od 2026 r. dołączą do nich również szklane butelki wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 l. Choć termin startu został wyznaczony, zmiany na sklepowych półkach nie nastąpią od razu. – Dopiero po tygodniach, a może nawet miesiącach, zobaczymy zauważalną zmianę produktów na półkach i pojawią się pierwsze znaczące ilości zwracanych opakowań. Operatorzy na podstawie udzielonego zezwolenia i w porozumieniu z producentami których reprezentują, mogą zdecydować o uruchomieniu systemu 1 października, ale także w późniejszej dacie. I ta data będzie sygnałem dla producenta, że może wprowadzić napoje w opakowaniach kaucyjnych na rynek – tłumaczy Anna Sapota, wiceprezeska ds. public affairs dla Europy Północno-Wschodniej w grupie Tomra.

Jak dodaje, niezależnie od tej decyzji do końca tego roku producentów będzie obowiązywał trzymiesięczny okres przejściowy. Będzie to czas na wyprzedanie zapasów produktów w dotychczas używanych, "niekaucyjnych" opakowaniach. Takie rozwiązanie jest standardem w większości systemów kaucyjnych uruchamianych na świecie.

Anna Sapota podkreśla, że system kaucyjny będzie nieobowiązkowy, a producenci będą mogli nie uczestniczyć ze swoim produktem w systemie kaucyjnym. Wówczas jednak będą musieli uiszczać opłatę produktową, która w 2025 r. wyniesie 10 gr za kilogram opakowań wprowadzonych na rynek, a w 2026 r. wzrośnie do 3 zł. Decyzja o przystąpieniu do systemu lub uiszczaniu opłaty będzie zależała od kalkulacji finansowych producenta. – To oznacza, że od 1 października, nawet do końca 2025 r., nie możemy spodziewać się sklepowych półek wypełnionych napojami w opakowaniach kaucyjnych. Będą się one pojawiały stopniowo – zaznacza ekspertka.

Zaznacza również, że sklepy, które nie będą miały w swojej ofercie napojów w opakowaniach objętych przepisami o systemie kaucyjnym, nie będą miały obowiązku zbiórki. Będą mogły też zdecydować o stopniowym wchodzeniu w obowiązek zbiórki, by najpierw pozbyć się zapasów opakowań niekaucyjnych. Nie mają na to jednak przewidzianego końcowego terminu, a w efekcie wszystkie napoje w niekaucyjnych opakowaniach mogą zostać zaoferowane i zużyte przez konsumentów.

Po wprowadzeniu systemu od każdego napoju w objętym opakowaniu będzie pobierana kaucja, którą klienci będą mogli odzyskać bez konieczności okazywania paragonu. Będzie to 50 gr za butelkę PET lub puszkę oraz 1 zł za szklaną butelkę. Zwrot będzie możliwy za pośrednictwem automatów lub w punktach zbiórki. Środki z niewykorzystanych kaucji zostaną przeznaczone na finansowanie funkcjonowania całego systemu.

Czytaj także: Przedsiębiorcy ostrzegają, że system kaucyjny nie ruszy na czas

fot. freepik.com
oprac. /kp/