W żorskiej dzielnicy Rój odsłonięto mural „Serce Roju”, który przypomina o lokalnych korzeniach i tradycji. Podobne realizacje można zobaczyć w Raciborzu, Rydułtowach czy Jastrzębiu-Zdroju.
Sztuka uliczna coraz częściej staje się częścią miejskiego krajobrazu, a wielkoformatowe malowidła na budynkach pełnią nie tylko funkcję dekoracyjną. Przypominają o lokalnej historii, ważnych postaciach, tradycjach i przemysłowym dziedzictwie, a niekiedy stają się również punktami na turystycznych mapach miast. Kolejny przykład takiej realizacji pojawił się w Żorach. W dzielnicy Rój odsłonięto mural „Serce Roju”, który zdobi elewację budynku Ochotniczej Straży Pożarnej.
Pomysł stworzenia malowidła powstał w ramach projektu „Żory Rój – Siła Tradycji”, zgłoszonego do Żorskiego Budżetu Obywatelskiego 2026. Inicjatywa zdobyła 1926 głosów mieszkańców, dzięki czemu została skierowana do realizacji. Autorką projektu muralu jest Joanna Przebierała. Dzieło jest częścią szerszych działań związanych z rewitalizacją przestrzeni wokół remizy OSP. Ma przypominać o korzeniach mieszkańców i znaczeniu lokalnych tradycji.
Murale opowiadają historię miast
Podobne realizacje można znaleźć w wielu miejscowościach regionu. W Raciborzu na ścianach budynków można zobaczyć m.in. dawną panoramę Raciborza, nawiązanie do historii synagogi, motywy inspirowane przyrodą rezerwatu Łężczok oraz malowidła związane z „Gwiezdnymi wojnami”. Na przystani kajakowej znajduje się natomiast mural poświęcony Krainie Górnej Odry i tradycji Pływadeł. W październiku tego roku do miejskiej przestrzeni dołączyła także praca przypominająca o dawnej fabryce czekolady działającej w budynku obecnego Urzędu Miasta. Mural autorstwa Martyny Baranowskiej zajmuje 41 m² i powstał na podstawie archiwalnych materiałów.
W Rybniku murale również nawiązują do lokalnej tożsamości. Przy placu Kopernika powstało malowidło przedstawiające parę w tradycyjnych strojach rybnickich. Projekt Łukasza Chwałka konsultowano z Muzeum im. o. Emila Drobnego, aby zachować zgodność z regionalną tradycją. Miasto przygotowuje ponadto kolejną dużą realizację przy ul. Zebrzydowickiej 31. Jej autorem jest Ryszard Paurowski, twórca znany m.in. z raciborskiego muralu „Podwieczorek”.
Sztuka na elewacjach może być także sposobem na przypominanie o przemysłowej przeszłości miejscowości. W Rydułtowach mural autorstwa Tomasza Śmietanki powstał na budynku dawnej sztolni, w którym obecnie mieści się strzelnica sportowa. Kompozycja w ciemnej kolorystyce nawiązuje do górniczych korzeni miasta. Przedstawia charakterystyczne elementy lokalnego krajobrazu i architektury, w tym szyb Leon IV oraz hałdę Szarlota. Malowidło jest częścią Ścieżki Historycznej Rydułtów, a jego zadaniem jest zachęcanie do poznawania historii miasta.
W Wodzisławiu Śląskim murale pojawiają się między innymi w przestrzeniach związanych ze sportem i edukacją. Na głównej trybunie Stadionu Aleja powstała pięcioczęściowa kompozycja przedstawiająca różne aktywności odbywające się na obiekcie, w tym piłkę nożną, tenis, biegi i wydarzenia rekreacyjne. Z kolei na ścianie Zespołu Szkół nr 1 umieszczono mural „Dobre wybory czuć w powietrzu”, który zwraca uwagę na wpływ codziennych decyzji na jakość powietrza i środowisko.
Ciekawym przykładem wykorzystania murali do promocji regionu jest Jastrzębie-Zdrój. W mieście można zobaczyć między innymi malowidło upamiętniające Beatę Maksymow-Wendt, utytułowaną judoczkę związaną z Jastrzębiem. Praca o powierzchni niemal 200 m² znajduje się przy ul. Marusarzówny. Inne realizacje nawiązują do historii uzdrowiska, lokalnych postaci i ekologii. Na elewacji remizy OSP w Szerokiej przedstawiono natomiast strażaków podczas akcji ratowniczej. Część murali powstała z wykorzystaniem specjalnych farb antysmogowych.
Murale jako dodatkowy cel wycieczek
Wielkoformatowe malowidła mogą uzupełniać tradycyjną ofertę turystyczną miast i miejscowości. Nie zastępują zabytków, muzeów czy szlaków przyrodniczych, ale pozwalają spojrzeć na znane miejsca z innej perspektywy. Często prowadzą do mniej uczęszczanych ulic, osiedli i dzielnic, które dzięki sztuce zyskują nowe, rozpoznawalne punkty. Dla odwiedzających mogą być okazją do poznania lokalnych opowieści, a także do zrobienia zdjęć i odkrycia miejsc poza głównymi trasami zwiedzania.
Więcej pomysłów na wycieczki, ciekawe miejsca i mniej znane atrakcje można znaleźć w naszych pozostałych artykułach poświęconych polsko-czeskiemu pograniczu. Opisujemy w nich zarówno popularne miejscowości turystyczne, jak i lokalne inicjatywy, szlaki oraz miejsca, które warto odkryć podczas krótszego wypadu po obu stronach granicy:
Górskie widoki bez długiej wędrówki. Atrakcje Wisły, Ustronia i Bielska-Białej
Inhalatorium w Parku Zdrojowym w Jastrzębiu-Zdroju po remoncie. Odnowiono drewniane elementy
Szlak Żorka w Żorach ma już 32 figurki. Kolejna stanęła przed MOK-iem
