Powiat zabrzański leży w samym sercu Górnego Śląska i ma wyraźnie miejski, śląski charakter. Jego głównym ośrodkiem jest Zabrze, miasto silnie związane z przemysłową historią regionu, ale też z jego współczesną, coraz bardziej otwartą i różnorodną codziennością. To obszar, w którym tradycja przemysłowa sąsiaduje z terenami mieszkaniowymi, zielenią parkową i dobrze rozwiniętą siecią komunikacyjną.
Choć powiat kojarzy się przede wszystkim z krajobrazem zurbanizowanym, można tu znaleźć miejsca przypominające o dawnej tożsamości Śląska i o jego bogatym dziedzictwie technicznym. Zabrze jest znane z zabytków górniczych i śladów dawnego górnictwa, które nadają okolicy wyjątkowy charakter. Cały powiat łączy bliskość dużego miejskiego organizmu z lokalnym, śląskim poczuciem ciągłości i przywiązania do historii miejsca.