Rybnik ma cztery kolejne obiekty na liście zabytków

Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach wpisał do rejestru zabytków cztery obiekty, które mają znaczenie symboliczne dla Rybnika.

– Patrząc na skalę miasta, mamy stosunkowo mało obiektów wpisanych indywidualnie do rejestru zabytków. Stopniowo staramy się to nadrobić. Nobilitowanie kilka miesięcy wcześniej rybnickiego teatru i tzw. okrąglaka, a w tej chwili kolejnych obiektów do roli zabytków, to krok w tym kierunku. Rolą konserwatora jest dostrzeganie wybitnych obiektów i ich ochrona. Wpis do wojewódzkiego rejestru zabytków nie tylko chroni obiekt przed niepożądanymi działaniami, ale też buduje świadomość społeczną – wyjaśnia dr arch. Henryk Mercik, Miejski Konserwator Zabytków w Rybniku.

W efekcie starań miasta Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach, w oparciu o opinie i analizy, wpisał do rejestru zabytków: dawną willę rodziny Haase przy ul. Rudzkiej 3 zbudowaną w latach ok. 1890–1900, zespół zabudowy osiedla robotniczego w Rybniku-Chwałowicach wzniesiony w latach 1903–1914 dla pracowników pobliskiej kopalni węgla kamiennego, budynek kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Rybniku-Niedobczycach wzniesiony w latach 1920-21 oraz budynek biurowo-usługowy, pierwotnie gmach Komunalnej Kasy Oszczędności, wybudowany w 1937 r., zlokalizowany przy ul. Bolesława Chrobrego.

Jak podkreśla dr Henryk Mercik, te obiekty są szczególne nie tylko ze względu na swoją wartość architektoniczną. Trzeba je docenić w sensie urbanistycznym, historycznym, a przede wszystkim jako świadectwo mentalności, aspiracji i możliwości ówczesnych czasów. – Dawna willa rodziny Haase, wybudowana w stylu neorenesansu niemieckiego, to obiekt piękny, który ma znaczenie symboliczne dla Rybnika, bo wzniesiony został przez zasymilowaną rodzinę żydowską, znaną z działań filantropijnych i charytatywnych. Rodzina Haase znała dobrze miasto i potrzeby jego mieszkańców, nie szczędząc sił i środków na rozwój Rybnika. Ich dziedzictwo – materialne i niematerialne – to ważny element tożsamości Rybnika – tłumaczy.

Unikatową wartość ma też osiedle robotnicze w Rybniku-Chwałowicach. – Zachowana substancja obiektów świadczy o ich proweniencji i pierwotnym przeznaczeniu. Stanowią dzieło minionej epoki, które jest niezwykle ważne dla Miasta Rybnika ze względu na swoją wartość architektoniczną, a przede wszystkim historyczną. Świadczą bowiem i stanowią symbol rozwoju regionu i miasta oraz dzielnicy Chwałowice (stanowiącej w przeszłości osobną miejscowość) rozwijającej się od połowy XIX w. dzięki pobliskiej kopalni. Osiedle jest niewątpliwie świadectwem historii i cennym elementem krajobrazu kulturowego – uzadania Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach.

Z kolei wpis do rejestru zabytków budynku kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Rybniku-Niedobczycach podyktowany jest potrzebą ochrony jego wyjątkowej architektury reprezentującej nurt neobarokowy początku lat 20. XX w. – Obiekt jest cennym przykładem ówczesnego budownictwa sakralnego, to neobarok kojarzony z architekturą polską, w przeciwieństwie do neogotyku kojarzonego z myślą niemiecką. Budynek jest istotnym elementem architektonicznoprzestrzennym i historycznym dzielnicy Niedobczyce, trwale wpisanym w jej krajobraz i decydującym o jej walorach kulturowych – wyjaśnia Henryk Mercik.

Znajdujący się przy jednej z ważniejszych arterii komunikacyjnych Rybnika budynek biurowo-usługowy to z kolei jeden z niewielu zrealizowanych w okresie międzywojennym obiektów wpisujących się w plan uporządkowania chaotycznej zabudowy Rybnika, powstały w latach 1933-1939. Charakterystyczna architektura pięknego, narożnego gmachu u zbiegu ul. Bolesława Chrobrego i 3 Maja do dziś zachwyca. – Reprezentacyjny, narożny gmach w stylu funkcjonalistycznym, z charakterystycznym masztem flagowym na szczycie, wybudowany został na potrzeby Komunalnej Kasy Oszczędności w latach 30. XX w. Był jednym z nielicznych zrealizowanych elementów wizji nowoczesnego Rybnika – niezwykłego, wizjonerskiego projektu, jaki marzył się wówczas burmistrzowi Władysławowi Weberowi. To był na tamte czasy budynek wprowadzający Rybnik w nową epokę. Forma architektoniczna obiektu do chwili obecnej jest w pełni czytelna – podkreśla Miejski Konserwator Zabytków w Rybniku. Do budynku prawdopodobnie przeniesie się część rybnickiego magistratu.

Wpis do rejestru zabytków to szansa na zachowanie wyjątkowych obiektów dla przyszłych pokoleń w pierwotnej formie i kształcie. To także możliwość pozyskania dotacji ze źródeł zewnętrznych na niezbędne remonty i modernizacje, których zakres musi być jednak konsultowany z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

fot. M. Koczy/UM Rybnik
oprac. /kp/